Khi chưa tỉnh thức, ta luôn có cảm giác mình đang bị giam cầm trong một thế giới đầy ràng buộc. Ta thấy mình bị bủa văng bởi những áp lực, phiền não, nỗi sợ và muôn vàn dính mắc của đời sống thường nhật. Trong tâm trí ta luôn thường trực một nỗ lực: phải tìm cách thoát ra, phải tìm về một cõi an yên, một chốn giải thoát nào đó xa xăm.
Nhưng chính cái khao khát “muốn thoát ra” ấy lại trở thành sợi dây vô hình buộc chặt ta vào sự dính mắc.
Thế giới mà ta cảm thấy ngột ngạt thực ra không nằm ở hoàn cảnh bên ngoài. Tiếng ồn, ngọn gió, lời nói của người đời hay những biến động của cuộc sống vốn dĩ đều trung tính. Khổ đau chỉ xuất hiện khi tâm ta bắt đầu phản ứng: sự chối bỏ thực tại, lòng tham đắm, sự giận giữ và cái “Tôi” luôn mong muốn mọi thứ phải diễn ra theo ý mình.
Khi nhìn đời qua lăng kính của mê lầm, ta thấy đâu đâu cũng là lồng kính và xiềng xích.
Rồi đến một ngày, khi ngọn đèn tỉnh thức bừng sáng, ta mới nhận ra một sự thật vừa giản dị vừa chấn động: Thế giới vẫn vậy, chỉ có cái nhìn của ta đổi thay.
Cuộc đời vẫn chảy trôi với đầy đủ hương vị của nó: có niềm vui, có nỗi buồn, có hội ngộ và chia ly. Nhưng khi tâm vắng bóng sự dính mắc, khi ta không còn dựng lên ranh giới giữa “ta” và “thế giới”, thì mọi lồng kính tự nhiên tan biến.
Giống như lời dạy kinh điển trong Thiền tông:
“Trước khi tu tập, thấy núi là núi, thấy sông là sông.
Khi bắt đầu tu tập, thấy núi không còn là núi, sông không còn là sông.
Đến khi giác ngộ rồi, lại thấy núi chính là núi, sông chính là sông.”

Khi tâm không còn bị giam cầm bởi những diễn dịch của chính mình, khái niệm “thoát ra” cũng trở nên thừa thãi. Ta không cần trốn chạy khổ đau để đi tìm an lạc, cũng chẳng cần chối bỏ đời sống thường nhật để đi tìm Đạo.
Ngay trong từng nhịp thở, từng chén trà, từng bước chân hay giữa những bộn bề công việc – nếu tâm trọn vẹn nhận biết và bình an với hiện tại, thì ngay nơi đây đã là cõi tự do.